Eeuwenlang is ons wijsgemaakt dat de menselijke beschaving gebouwd is op een simpele verdeling: mannen jaagden, vrouwen verzamelden. Deze ogenschijnlijk ‘natuurlijke’ rolverdeling heeft niet alleen ons beeld van het verleden gevormd, maar ook het maatschappelijke denken over wat mannen en vrouwen zouden moeten zijn👨🦰👩🦰.
Dit idee, geworteld in vroege antropologie en archeologie en versterkt door populaire cultuur, heeft niet alleen onze kijk op het verleden beïnvloed, maar ook de plaats van vrouwen in de samenleving. Het is tijd om die mythe onder de loep te nemen; en vooral: los te laten.
👉Recente onderzoeken, zoals dat van Anderson et al. (2023), tonen aan dat de werkelijkheid van jagers-verzamelaarsgemeenschappen veel complexer is dan lang werd aangenomen. Uit een analyse van etnografische gegevens, verzameld van de 19e eeuw tot nu, blijkt dat vrouwen in 79% van de onderzochte samenlevingen actief deelnamen aan de jacht.
En dit gebeurde niet zomaar terloops: in de meeste gevallen ging het om doelgerichte, bewuste deelname. In een derde van deze samenlevingen jaagden vrouwen zelfs op groot wild.
Wat zegt dat? Allereerst dat de traditionele rolverdeling tussen jagende mannen en verzamelende vrouwen niet ‘natuurlijk’ is, maar cultureel geconstrueerd. Geen biologische waarheid, maar een narratief dat we eeuwenlang zijn blijven herhalen; en zijn gaan geloven. En hoewel historici en antropologen al lang weten dat genderrollen door cultuur worden gevormd, geven recente data ons nu eindelijk de kans om dat dominante verhaal écht te herschrijven.
En dat is nodig. Want deze mythe is niet zomaar een onschuldige vergissing uit het verleden – het is een verhaal dat diep heeft doorgewerkt in hoe vrouwen wereldwijd worden gezien, beoordeeld en beperkt. Rollen waren vroeger veel flexibeler dan we denken. Soms zorgden mannen voor kinderen, soms jaagden vrouwen. Wat mensen deden, hing af van omstandigheden, regio’s, beschikbare middelen en sociale structuur.
Met andere woorden: het klassieke beeld van ‘de man jaagt, de vrouw zorgt’ is geen natuurwet; het is cultuur.
Nu dit beeld begint te kantelen – misschien wel een van de meest invloedrijke mythes over vrouwelijkheid, naast de Bijbelse verhalen van Adam en Eva – is het interessant om te onderzoeken welke nieuwe vragen we kunnen stellen✨.
Wat betekent deze herinterpretatie voor de geschiedschrijving, en vooral voor feministisch onderzoek? Want, zoals Joan Scott en Kathleen Bennett al zeiden: geschiedenis doet ertoe. Hoe we het verleden vertellen, beïnvloedt hoe we denken over de toekomst.
Karen Offen (2014) benadrukt dat de kennis die feministische historici blootleggen essentieel is voor het ontwikkelen van nieuwe strategieën om vrouwenrechten wereldwijd te versterken.
Kortom: als historicus ben ik mij heel erg bewust dat het verleden geen vaststaand feit is. Het is een verhaal dat voortdurend herschreven wordt. En hoe gelaagder en completer dat verhaal wordt, hoe meer ruimte er ontstaat voor gelijkwaardigheid. Ook dat is jagen; op een caleidoscopische visie op de wereld🌍.
Liefs,
Ciska✨
Leave a Reply